Onderzoekt en verzamelt de geschiedenis van werk, werkenden en arbeidsverhoudingen wereldwijd

IISG digitaliseert Archief Ethiopische Fabriek

In maart 2015 gingen IISG-medewerkers Andreas Admasie, Stefano Bellucci en Marien van der Heijden naar de Bahir Dar Textielfabriek in Ethiopië om een digitaliseringsproject van de grond te krijgen. Het betreft een samenwerkingsproject van het IISG, de fabriek en de Bahir Dar University. De fabriek heeft een vrijwel complete set personeelsdossiers, die een uniek beeld geven van de levenslopen van de werknemers.

Het archief is in behoorlijk goede conditie en levert een waardevolle bron voor onderzoek naar de levensgeschiedenis van de generatie arbeiders die aan de wieg stond van de modernisering van Ethiopië, de daar achter liggende sociale dynamiek en -transformatie en de politieke agenda. Voor onderzoekers die zich bezighouden met de effecten van deze modernisering is dit een niet te missen bron, ook al omdat de roep om voortzetting van het moderniseringsproces nog steeds zo krachtig is. 

De textielfabriek van Bahir Dar werd in 1961 met behulp van Italiaanse herstelbetalingen opgericht. Die herstelbetalingen waren een symbolisch gebaar om de bevolking van de streek Gojam te belonen voor hun verzet tegen de Italiaanse bezetter. De fabriek was het eerste, en lange tijd het enige, moderne industriële project in de regio Gojam.  Omdat hij zo'n belangrijke rol speelde in de economie, komt de fabriek ook prominent naar voren in de overlevering en de folklore.

Eind jaren '60 waren er 1900 werknemers, op zijn hoogtepunt telde de fabriek rond 1900 arbeiders. Vandaag de dag zijn er rond de1300 werknemers. De werknemers (waarvan een relatief groot gedeelte vrouw is) speelden een vooraanstaande rol in de oppositie tegen de gematigde vakbonden die vooraf ging aan de revolutie. Er was ook sprake van een regionale en etnische gelaagdheid binnen de arbeidersbevolking. Buitenlanders zaten in de beginperiode vooral in het management, geschoolde arbeiders waren doorgaans mensen uit Shewa, Eritrea en Tigrea , terwijl de ongeschoolde krachten ter plaatse geworven werden.

De arbeidsomstandigheden waren naar verhouding ongunstig (ILO rapporteerde over kinderarbeid) en arbeidsonrust was eind jaren '60 en begin jaren '70 algemeen. Verschillende stakingen vonden plaats en in het magazijn werd brand gesticht. De verdeeldheid tussen de werkers uit Gojami en die daarbuiten, twee categorieën die streden om de macht in de fabriek, werd  als het ware geëxporteerd tot ver buiten de fabriek. Ook in de stad Bahir Dar en in het land bleek uiteindelijk niemand zich aan dit conflict te kunnen onttrekken. 

Foto's van IISG-medewerkers

Geplaatst: 
13 april 2015